europa.jobs logo

Upał w pracy – prawa i obowiązki

07-06-2019

Trwające pasmo upałów z pewnością cieszy wielu urlopowiczów. W innej sytuacji są osoby, które pracują – wysokie temperatury skutecznie utrudniają im wykonywanie służbowych obowiązków. Odczuwany dyskomfort wpływa na funkcjonowanie organizmu, obniża zdolność koncentracji i zmniejsza produktywność. Szczególnie narażone na negatywne skutki upałów są osoby pracujące fizycznie na zewnątrz – grozi im odwodnienie, skurcze cieplne, udar czy poparzenia słoneczne.

upał w pracy

Upał w pracy – jak powinien zachować się pracodawca?

W Polsce prawo nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikowi odpowiednich warunków pracy. Nie ma jednak żadnych przepisów, które by określały maksymalne temperatury, w których można pracować. Pracodawca ma obowiązek jedynie  nieodpłatnie zapewnić zatrudnionym nielimitowaną wodę do picia (wzbogaconą o sole mineralne), a osobom pracującym fizycznie na zewnątrz również wodę do obmycia się, około 90 litrów na osobę. Przepisy regulujące zasady pracy w upale dotyczą wszystkich ją wykonujących, bez względu na rodzaj zawartej umowy – takie same prawa przysługują osobie zatrudnionej na umowie zlecenie i pracownikowi na etacie. Do pracodawcy należy także zadbanie o odpowiednie przygotowanie miejsca pracy na gorący okres roku – musi mieć odpowiedni dopływ powietrza oraz zabezpieczenie przed nagrzewaniem, np. w postaci rolet. Pomocna jest klimatyzacja i wiatraki – jednak wyposażenie miejsca pracy w te sprzęty zależy tylko od dobrej woli pracodawcy.
W tak szczególnych okolicznościach pogody, gdy pracodawca nie jest w stanie zapewnić zatrudnionym odpowiednich warunków pracy, może skrócić dzień pracy, wyznaczyć dodatkowe przerwy lub uelastycznić godziny pracy. Wszystkie te zabiegi pozostaną bez konsekwencji dla pensji pracowników.

Na co może pozwolić sobie pracownik?

Pracownik ma prawo przerwać pracę, jeśli zbyt wysoka temperatura jest zagrożeniem dla jego zdrowia, przy czym nie może to spowodować obniżenia jego wynagrodzenia. Warto też domagać się od pracodawcy spełniania obowiązków wynikających ze stworzenia odpowiedniego miejsca pracy oraz zastosować elastyczne godziny pracy – np. z przerwą w czasie najgorętszego okresu w ciągu dnia.
Na szczególne warunki mogą liczyć kobiety ciężarne i karmiące oraz pracownicy młodociani. Kobiety nie mogą pracować w gorących pomieszczeniach i miejscach z nagłymi wahaniami temperatur. W przypadku osób poniżej 18 roku życia, prawo nie pozwala im wykonywać pracy w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30°C lub przy źródłach wysokich temperatur (jak np. piece hutnicze).
 

Konsekwencje łamania prawa

Pracodawcom, którzy łamią prawo i nie zapewniają odpowiednich warunków pracy bądź nawet zmuszają pracowników do pracy w upale, grozi mandat od 1 tys. zł do 2 tys. zł. Jeśli kontrola Inspekcji Pracy uzna, że naruszenia było poważne, bo np. dotyczyły dużej grupy osób, może skierować sprawę do sądu. Przegrana sprawa może kosztować pracodawcę nawet 30 tys. zł.

Inne kraje Europy

W innych krajach sposoby radzenia sobie z upałami w pracy są bardzo podobne. Również na pracodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia napojów oraz odpowiednich warunków w miejscu wykonywania pracy. Powszechne jest też wprowadzanie elastycznych godzin pracy w czasie wysokich temperatur. Dodatkowo, w Wielkiej Brytanii przewiduje się zmniejszenie restrykcyjności zasad związanych z przestrzeganiem formalnego dress code’u – priorytetem jest wygoda i bezpieczeństwo pracownika. W Niemczech, gdy pracodawca nie jest w stanie zapewnić w miejscu pracy temperatury poniżej 35°C musi odesłać zatrudnionych do domu. Pracownik natomiast, gdy chce podłączyć prywatny wiatrak powinien wcześniej poprosić przełożonego o zgodę. Samowolne korzystanie z firmowych zasobów energetycznych jest źle widziane. We Francji – choć reguły dotyczące postępowania w trakcie upałów są bardzo podobne jak w Polsce – nie ma zapisów dot. dokładnej temperatury klasyfikującej się jako „upały” czy uniemożliwiającej pracę. Pozostaje ona względna.